امروزه اكثر مخاطبان شما از طريق سايتهاي اينترنتي و اپليكيشنهاي موسيقي به محصول توليدي شما كه همان قطعه موسيقي است دسترسي پيدا ميكنند و طبيعتاً اولين چيزي كه براي ارائه داريد كاور موزيك شما يا به قولي طرح روي جلد آلبوم يا تك آهنگ شماست. اين مسئله براي خوانندگان تازهكار بسيار مهمتر است، شايد بپرسيد چرا؟ جواب مسئله كاملاً مشخصه وقتي مخاطب خواننده را از قبل ميشناسد اسم او را كه ميبيند بدون چون و چرا قطعه را دانلود ميكند، اما وقتي اسم خواننده برايش ناآشنا باشد بيشتر به طرح كاور دقت ميكند. اگر طرح كاور برايش جذاب باشد امكان دانلود چند برابر ميشود. عكاسي اصولي، نورپردازي صحيح، اديت هدفمند براي اينكه مجموعه را كامل كند بسيار مهم است.
درك صحيح طراح و ارائه كننده اثر از رنگها ميتواند كمك كند پيام قطعه موسيقي قبل از شنيده شدن تا حدودي به مخاطب برسد! اين واقعاً امكانپذير است براي اينكه به خودتان ثابت كنيد آثار موسيقي موفق ايراني و غيرايراني را جستجو كنيد، طراحي كاور آلبوم اكثر آثار موفق فلسفهي آن آلبوم را در بر دارد. اين همان بخشي است كه خيلي از ما از آن سرسري ميگذريم و اهميت زيادي به آن نميدهيم و بيشتر وقت خود را روي توليد قطعه ميگذاريم امّا فراموش ميكنيم كه تمام بخشها مهم است.
ما در مورد موفقيت يك خواننده در بازار موسيقي هم با فرآيند برندسازي كار داريم! و تقريباٌ تمام مراحل از قبيل ساخت لوگو با نام خواننده اهميت ويژهاي دارد، نحوه تبليغات و ساخت يك كاراكتر ويژه ميتواند فرآيند موفقيت يك قطعه موسيقي در بازار ايران را كوتاهتر كند.
خوانندگان موفق چند سال اخير را اگر بررسي كنيم متوجه خواهيم شد جداي از محتواي كاربر پسند و همخواني قطعه موسيقي با خواست مردم، عينك خاص! مدل مو و استايل خاص، نحوه خاص لباس پوشيدن و خيلي چيزهاي ديگر هيجان خاصي را در مخاطب ايجاد ميكند و در واقع همان پوشش خاص خواننده را در ذهن مخاطب حك ميكند.

مراحل ساخت قطعه موسيقي
براي توليد يك قطعه موسيقي مراحل زيادي را پشت سر ميگذاريد، انتخاب ايده اوليه كه در متن ترانه بروز ميكند، ساخت ملودي، تنظيم و فضاسازي و سازبندي و انتخاب آكوردها، ميكس و مستر و ايجاد تجسم شنيداري از فضاي موسيقي ايجاد شده و نهايتاً توليد اين قطعه به پايان ميرسد. اين پايان كار نيست!
اگر طراحي كاور خوبي نداشته باشيم چه ميشود؟ طبيعتاً تعداد دانلود مورد قبولي هم نخواهيم داشت. اگر پخش موسيقي به درستي انجام نشود؟ پس تا جايي كه ميتوانيد هم براي توليد محتوا (استفاده از ترانه خوب، آهنگساز كاربلد، تنظيم كننده ماهر، ميكس من حرفهاي و در نهايت، طراحي كاور درجه يك و پخش قوي! اين بخشها همه مهم هستند.
كاور موزيك خوب چه خصوصياتي دارد ؟
1. مخاطبان هنرمند خوب شناخته شده و طراحي مناسب آن طيف انجام شده
2. شناخت هدف و پیام اصلی آلبوم و قطعه ی جدید قبل از طراحی کاور موزیک
3. ايده پردازي و ديد هنري در طراحي
4. رنگهاي مناسبي در طراحي كاور استفاده شده
5. از تايپوگرافي مناسب استفاده شده
6. استفاده از عكس مناسب (بسيار مهم)
7. انسجام در طراحي رعايت شده
8. سادگي ! (شلوغي و گنگي كار از پيش نميبرد)
اهميت هر مرحله !
يكم خودمونيتر بگم من مراحل ساخت موسيقي را از انتها شروع كردم و دليل خاصي داشت، چون تجربه خودم اين بوده كه معمولاً اين بخشهاي نهايي رو خيلي وقتها دست كم ميگيريم (طراحي كاور + پخش مناسب) در واقع “راز موفقيت يك قطعه موسيقي” تمام اين مراحل است يا شايد بهتره بگيم رازهاي موفقيت يك قطعه موسيقي.
قطعاً مثالهايي وجود دارند كه تمام مراحل عالي انجام نشده اما قطعه موفق بوده، ما به استثناء كاري نداريم و به بازار رقابتي امروز نگاه ميكنيم و وقتي ميگم تا جاي ممكن منظورم اينه كه براي پخش موسيقي هزينه كنيد خودم ميدونم خيلي از توليدكنندگان آثار موسيقي هنوز اسپانسر ندارند (مثل خودم) پس نميشه توقع داشت ميليونها ميليون پول پخش آهنگ خرج كنيد اما بدونيد هر چقدر خرج كنيد بازخورد بهتري دريافت خواهيد كرد. اما اين حرفها به اين معني نيست كه فقط براي پخش خرج كنيد يا فقط براي طراحي كاور وقت بگذاريد، محتوا هميشه از همه چيز مهم تره پس برميگرديم به توليد محتوا (قطعه موسيقي موفق) …

ترانه موفق
با ترانه ميخواهيد چه كنيد؟ دو راه پيش روي شماست يا محتواي موجود در بازار را تكرار كنيد يا خوراك فكري جديد بدهيد، ترانه موفق يا موضوع جديدي دارد يا زاويه ديد متفاوت و جديد!
به عنوان مثال موضوع عشق هزاران سال است وجود دارد اما شما باز هم ميتوانيد در قطعه موسيقي خود از عشق بگوييد ولي از يك زاويه ديد جديد و در درجه بعد عاملي كه ميتواند اثر شما را باورپذير كند اين است كه از عاشقانهاي بگوييد كه امروز در جامعه اتفاق ميافتد. اگر از عشقي بگوييد كه با سبك زندگي امروز ما يعني گوشيهاي تلفن هوشمند و شبكههاي مجازي و اتفاقات مرتبط با آن صحبت شده قطعاً بيشتر جذابيت خواهد داشت تا از نامهنگاري بگوييد كه تقريباً امروز اتفاق نميافتد !
خوراك فكري جديد چيست؟ مثلاً رفتارهاي اجتماعي غلط مثل بدقولي، چيزي كه خودم در ترانه اينجا ايرانه به آن پرداختم.
براي خلق ترانه موفق بايد قواعد كلي و چارچوب را بشناسيد و سپس گاهي از چارچوب بيرون بزنيد، حصارها و كليشهها را بشكنيد تا بتوانيد كاري جديد انجام دهيد. اگر فقط تكرار كنيد شايد موفق مقطعي داشته باشيد اما ترانههاي شما چه سرودهي خودتان باشد چه انتخاب ترانه از ترانهسرايان ديگر باشد نميتواند آنچنان ماندگار باشد.
مسئله مهم ديگر اين است كه ترانه با صداي خواننده سازگاري داشته باشد يعني چه؟ طبيعتاً صداهاي حجيم و قدرتمند براي اجراي ترانه و اشعار حماسي مناسبتر هستند و صداهاي ظريف و تكنيكي براي روايتهاي عاشقانه موفقتر عمل ميكنند. اين قاعده به معني اين نيست كه تمام آثار شما بايد يك شكل باشد بلكه منظورم اين است كه احتمال موفقيت شما در كدام محدوده بيشتر است.
ملودي موفق
چيزي كه باعث ميشود قطعه موسيقي در ذهن مخاطب بنشيند و آن را مرتباً زمزمه كند معمولاً ملودي است نه متن ترانه، اهميت ملودي در موفقيت يك قطعه موسيقي زماني براي ما بيشتر مشخص ميشود كه خيلي از آثار به اصطلاح هيت شده در موسيقي چه ايران و چه كشورهاي ديگر دليل موفقيتشان در ترجيعبند غيركلامي است يعني جايي از موسيقي ملكه ذهن مخاطب ميشود كه اصلاً كلام ندارد!
يكم خودموني تر اگه بخوام بگم آهنگهايي كه با نواي لالالاي لاي لالالالاي ….. و امثال آن هيت ميشن. خيلي وقتها ملودي تو ذهن شماست ولي متن ترانه روي فراموش كرديد، پس ملودي ميتواند راز موفقيت يك قطعه موسيقي باشد.

تنظيم موفق
تنظيم قطعه موسيقي كه معمولاً شامل انتخاب آكوردهاي مناسب، سازبندي و ايجاد فضاي هارمونيك ميباشد يكي از بخشهاي بسيار بسيار مهم است. امروزه اهميت اين بخش از كار بيشتر به چشم ميخورد، در قطعاتي كه سالهاي قبل ساخته ميشد گاها قطعه به شكل آني تنظيم ميشد يعني بعد از اين كه ايده اوليه موسيقي يعني ملودي و ترانه مشخص ميشد اعضاي گروه ساز دست ميگرفتند و شروع ميكردند به اجرا كردن. اينكه گفتم گاها چون اكثر قطعات موسيقي پاپ پارتيتورنويسي و اركستراسيون ميشدند و امروز هم خيلي آثار هنوز به اين شكل كاملاً جدي تنظيم ميشوند، بيشتر منظورم اين بود كه تنظيمها و ايدههاي بداهه در موسيقي امروز كمتر به چشم ميخوره كه واقعاً هم خوبه هم بد.
در موسيقي امروز كه اكثر آثار موسيقي پاپ با نرمافزار تنظيم ميشوند شكل كار معمولاً اينه كه ماكت كلي در نرمافزار ريتمسازي ميشه، آكوردها مشخص ميشوند، پد و سازهاي زهي يه فضاي كلي رو ميسازند و معمولاً در مراحل انتهايي از سازهاي زنده استفاده ميكنند يا خيلي وقتها هم استفاده نميكنند!

ميكس موفق
ميكس موفق يا در واقع ميكس استاندارد امروزه بيشتر از اين كه راز موفقيت يك قطعه موسيقي باشد جزء الزامات است چون اگر قطعه خوب ميكس نشده باشد زحمات مراحل قبلي از بين ميرود. ميكس اصولي يعني هر صدا جاي خود را داشته باشد و تفكيك قابل قبولي داشته باشد تا مخاطب اثر شما را بتواند آن طور كه بايد بشنود پس اگر درست انجام نشده باشد و كدر باشد به تنهايي مشكل بزرگي خواهد بود.
در واقع اكثر افراد با تجربه توليد يك قطعه موسيقي را به يك زنجيره تشبيه ميكنند كه ميكس و مسترينگ حلقههاي آخر اين زنجيره هستند. در واقع ميكس و مستر مرحله نهايي توليد قطعه ميباشند و بخش طراحي كاور و نحوهي پخش و تبليغات مراحل ارائه اثر ميباشند كه ما در اين مقاله همه را به شكل يك مجموعه بررسي كرديم.
لازم ميدانم اين را هم يادآوري كنم كه ميكس و مسترينگ دو مرحله جدا از هم هستند، يعني خروجي ميكس شما در نهايت به مرحله مسترينگ ميرود و اين بخش را حتي ميتوانند دو شخص متفاوت انجام دهند كه نمونههاي زيادي اينچنين ديدهايم. در پاراگرافهاي قبلي گفتم ميكس مربوط به پالايش و تفكيك صوتي و ايجاد فضاي سه بعدي و مسترينگ كه مرحله نهايي است به قطعه شما قدرت بيشتر و پهناي استريوي بيشتر ميدهد به علاوه چند پارامتر كه كاراكتر قطعه را ميتواند تاحدودي مشخص كند و اينها معمولاً با ژانر موسيقي ارتباط مستقيم دارند.
اگر ميخواهيد خودتان كار ميكس و مستر را انجام بدهيد به دليل اينكه بودجه لازم براي اين كار را نداريد يا اينكه به اين زمينه علاقهمند و كنجكاو هستيد پيشنهاد ميكنم از بستههاي آموزشي و كانالهاي آموزشي استفاده كنيد تا اصول اوليه كار را ياد بگيريد. خودم از بسته آموزشي داريوش فرسايي استفاده كردم و پيشنهاد ميكنم از آموزشهاي ايشون استفاده كنيد چون زبان بسيار ساده و قابل فهمي دارند.
به عنوان جمع بندي در آغاز گفتيم راز موفقيت يك قطعه موسيقي در ادامه به اين نتيجه رسيديم كه رازهاي موفقيت يك قطعه موسيقي چيست ؟ حالا در مقالات ديگر بررسي خواهيم كرد كه از كجا شروع كنيم و چه مسيري را طي كنيم.

بخش طراحي كاور از وب سايت : ظريف گرافيك https://www.zarifgraphic.com
نويسنده : فرزين شعاريان – پاييز 1400